Fryderyk Chopin

Ciennik osobisty

opis konceptualno-programowy

wersja 1.3

Projekt zakłada realizację instalacji dźwiękowej, której zasadniczym materiałem będzie korespondencja Fryderyka Chopina w aktorskiej interpretacji. Celem pracy jest popularyzacja epistolografii kompozytora, która stanowi dzisiaj relatywnie mało znany aspekt jego twórczości. Doświadczanie instalacji będzie odbywać się na świeżym powietrzu w przestrzeni ażurowej konstrukcji - altany w Dolnym Ogrodzie Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie – za sprawą wielokanałowej projekcji dźwięku wplecionej w bogactwo odgłosów przyrody. Teksty zostaną opracowane dźwiękowo w ramach zamówienia kompozytorskiego z wykorzystaniem fragmentów utworów Chopina. Trwałym rezultatem projektu będzie nowe dzieło artystyczne z możliwością kolejnych jego prezentacji.

::

Listy Chopina są świadectwem niezwykłego talentu literackiego kompozytora, a w szczególności – błyskotliwego posługiwania się językiem polskim. Celem dzieła jest przekazanie szerszej publiczności owego arcyciekawego aspektu osobowości Chopina w niebanalny i przystępny sposób, z wykorzystaniem osiągnięć sztuki instalacji dźwiękowych, wyjątkowo mało znanej w Polsce. 

Intencją jest sięgnięcie po nowoczesną stylistykę instalacji dźwiękowych, w której narracja wzorowana jest na warstwie dźwiękowej środowiska, na naturalnym biegu rzeczy, nie tyle może narracyjnym, ile raczej epizodycznym. Zdarzenia wypływają i znów znikają, wracają, zmieniają się, cisza zaś wcale nie jest niepożądana. Tego rodzaju prace wkomponowują się w zastaną sytuację dźwiękowo-architektoniczno-urbanistyczną (site-specific installation), nie epatują siłą głosu, wymagają wyczulenia słuchu, pozwalają odczuć także bogactwo dźwięków (i innych bodźców) środowiska, w jakim się znajdują. W tym sensie nie mówimy o słuchowisku, formie, która jednak zasadza się na narracji i nieprzerwanym strumieniu zdarzeń, choć oczywiście odniesienie do sztuki radiowej, podobnie jak teatru, poezji konkretnej, text-sound compositions jest nieuniknione. Słuchacz będzie mógł zasiąść w altanie i poddać się tokowi zdarzeń, wysłuchać epizodycznych opowieści, ale nie będzie miał poczucia, że musi śledzić narrację, że przyszedł za późno, albo za wcześnie, lub że nie powinien wychodzić, bo coś straci.

Fragmenty listów opracowała dramaturg Anka Herbut, rozpisując je na dwa głosy, interpretowane przez aktorów Natalię Kalitę i Marka Szkodę. Nagraniem studyjnym kieruje reżyser teatralny Kuba Kowalski.

Nagrany tekst oddany zostanie kompozytorowi Sławomirowi Kupczakowi, który (we współpracy z reżyserem) dokona opracowania muzycznego w duchu stylistyki instalacji dźwiękowych. Poza dowolnością wykorzystania rozmaitych dźwięków akcydentalnych i efektów dźwiękowych, intencją jest użycie krótkich fragmentów utworów Chopina, urywków, nawet tylko motywów, by uniknąć konwencjonalnego zestawiania recytacji z nagraniami utworów. Cytaty zostaną ograniczone do minimum, ewokując ulotność myśli i nastrój procesu twórczego, odpowiadający pisaniu listów. Stąd konieczność dokonania nowego nagrania wybranych fragmentów, na które będą się między innymi składać poszczególne głosy, fragmenty partii jednej ręki etc. Nagrania dokona wybrany wybitny młody polski pianista.

Sterowanie zdarzeniami dźwiękowymi będzie poddane „aleatoryzmowi kontrolowanemu” za pomocą algorytmu w muzycznym środowisku programistycznym (PureData, Max/MSP), a więc zakomponowane epizody będą pojawiać się w rozmaitych, zmiennych konfiguracjach, według zaplanowanych wcześniej odmiennych ścieżek następstw, dzięki czemu uniknie się powtarzalności.

Antoni Beksiak, kurator („Turning Sounds”, „Ad Libitum”, „Gębofon”)

Stowarzyszenie „Turning Sounds”, 2010