„Ilustrowana Encyklopedia PRL” Wydawnictwa DEMART

„Ilustrowana Encyklopedia PRL”, praca zbiorowa, Wydawnictwo DEMART, Warszawa 2011

„Ilustrowana Encyklopedia PRL” to seria książek wyjątkowa z kilku względów. Po pierwsze jest jedną z niewielu publikacji, jeśli nie jedyną, ambitnie odtwarzającą i opisującą wiele dziedzin i aspektów życia Polski Ludowej. Po drugie jako encyklopedia wcale nie przypomina tego typu książek, które na ogół charakteryzowały się czaro-białą szatą graficzną i wykazem haseł napisanych naukowym językiem. Ta encyklopedia składa się z trzech bogato ilustrowanych albumów, pełnych opisów zawierających fakty, anegdoty, oraz subiektywne wspomnienia autorów, a wśród nich komentatorów trzech tomów: satyryków i publicystów: Jacka Fedorowicza i Michała Ogórka oraz dziennikarza i eksperta motoryzacyjnego Patryka Mikiciuka, współzałożyciela Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach k. Warszawy. Po trzecie publikacja ta zawiera 1500 unikalnych zdjęć, na ogół czarno-białych, bo ten rodzaj fotografii wówczas dominował. Poza tym rzeczywistość PRL-u była po prostu szara, choć żyjący wówczas ludzie starali się dodać jej tyle kolorytu, ile umieli. Kolejną charakterystyczną cechą tej encyklopedii jest to, że wzbudza ona wiele odczuć i uczuć. Osoby pamiętające czasy PRL spojrzą na niektóre rozdziały z nostalgią, inne przyprawią czytelników o dreszcze, albo wywołają uśmiech. Dla tych, którzy wychowali się po upadku tego systemu, będzie to cenne źródło informacji i narzędzie komunikacji w dialogu międzypokoleniowym. Encyklopedia zawiera bowiem elementy słownika, obejmującego ówczesne nazewnictwo i potoczne słownictwo np.: bikiniarz, kułak, bigbit, lorneta z meduzą,  Wujka Franka Motor. Świetne zestawienie tekstu ze zdjęciami sprawia, że trudno oderwać się od lektury.

Album „Życie PRL. Praca. Rozrywka. Ludzie” przybliża problemy i radości społeczeństwa, obyczajowość na tle historii Polski Ludowej. Oprócz wielu anegdot, znajdują się tu też wspomnienia tzw. zwykłych ludzi. Książka ukazuje z jednej strony ówczesną telewizję, muzykę, sport, modę, a z drugiej problemy i absurdy życia codziennego.

Tom „Ikony PRL. Bohaterowie tamtych lat” to historia nie tylko ważnych dla tego okresu ludzi – tych dobrych i tych złych. W komentarzu do książki Michał Ogórek przekonuje, że ówczesną ikoną był m.in. brak lub deficyt. Jeśli chodzi o ikony-ludzi w tym albumie pokazano komunistycznych przywódców, postaci kultowe PRL (np. generał Walter, przodownicy pracy), gwiazdy ówczesnej kinematografii i telewizji, sportu i muzyki.

Album „Auto-moto PRL. Władcy dróg i poboczy” okazał się w 2009 r. bestsellerem, a czytelnicy przyznali mu w 2010 r. nagrodę „Książka Historyczną Roku im. Oskara Haleckiego” w kategorii najlepsza książka popularnonaukowa poświęcona historii Polski w XX w. Jest to ciekawie napisana, pełna fotografii i opisów technicznych historia ówczesnej motoryzacji, która rozwijała się pomimo braków, przede wszystkim dzięki projektantom i konstruktorom, jej pasjonatom. Poznajemy samochody osobowe, zarówno te z produkcji seryjnej jak i prototypy, które z różnych powodów nie zostały do niej dopuszczone, motocykle, skutery, motorowery, samochody dostawcze, ciężarowe. Historia każdego produkowanego modelu została omówiona od momentu powstania koncepcji do zakończenia produkcji. Pierwszym i całkowicie polskim samochodem osobowym była Syrena, która podobnie jak większość z prezentowanych w tej książce aut, była obiektem niełatwych do zrealizowania marzeń obywateli PRL o własnym samochodzie.

Trzy tomy składają się na pełny obraz PRL-owskiej rzeczywistości. Ich lektura dostarczy czytelnikowi drobiazgowej wiedzy o tym okresie i sporej dawki rozrywki. Dla młodzieży to dobra książka do nauki historii, taka, która pozwoli zrozumieć, czym był socjalizm w Polsce.

Tekst: Ewa Balana

Foto: materiały prasowe